Kompleta Gramatiko detaloza
di la
linguo internaciona Ido

Kontenajo Antea Sequanta Indexo
 
Prefixi teknikala.
Ni vidis anti-, auto- (1), bi-, quadri-; restas studienda le sequata pure teknikala.
*equi-. Ol signifikas egala (plu o min evidente) : equiangula, equiaxa, equilaterala, e. c., sen parolar pri equilibro, equinoxo, equipolo, equivalo. On ne povis uzar egal- en ta omna vorti, qui esas maxim ofte internaciona.
*ko-. Ol renkontresas en kosinuso, kolatitudo, kosekanto, kofunciono, kotangento, kovarianto, konormala, sen parolar pri kolineara, korelate e korelativa, korespondo, qui esas por ni primitiva vorti. En ta vorti, la prefixo ko- nr havas la senco di kun, sed (ma) la senco :  komplemento di...  o  di komplemento .
Ol ne esas do tote necesa. Ma ni rezervis ol a ta specala senco, ed uzis kun o sam en la kazi, en qui la senco postulis ta elementi : kun-junto, kun-kurar, kun-mezurebla; sam-axa, sam-centra, sam-foka, sam-tempa, sam-plana... (Progreso, III, 2.)
mono-. Ol signifikas : un. Ex. : monosilabo, monokotiledona, monokordo. La linguo komuna uzas un- : unlatera, unnoma, unpersona, ma ol admisas la vorti internaciona qui komencas per mono : monogramo, monotona, e. c.
Pro analogeso, e pro la sama motivi qui impozis mono-, bi-, l'Akademio (2) adoptis : tri-, quadri-, quinqua-, sexa-, septua-, okto-, nona- (Progreso, IV, 567).
L'Akademio repulsis (3) la serio de prefixi : di-, tetra-, penta-, hexa-, hepta-, okto-, ennea- (Progreso, IV, 567).
Kompreneble on sequas la generala reguli di nia linguo omnube li esas suficanta a la justa expreso dil idei : mi- vice la tri prefixi : hemi-, semi- e demi-, quo liberigas ni tre fortunoze de lia jenanta konkuro e de multa heziti (mi-axo, mi-cirklo, mi-ombro, mi-plano, mi-sekanto, mi-sfero. Same ne- vice la Latina in- o la D, E. un- : nesimila, nevarianta).

(1) Same kam pri anti, on devas en la komuna linguo admisar vorti integra, tote pronta, qui kontenas auto, kande li esas internaciona : automobilo, autografo, autobiografio, autodidakta e. c.
Kompreneble restas tote exter ico la uzo di su en vorti quale su-levo, su-kusho, su-tenado (on vere tenas su per la ago di la muskuli), su-ocido, su-amo, su-admiro e. c.
 Same kam ni substantivigas sen skrupulo, e mem kun granda komodeso, la pasiva verbi (konstrukteso, konvinkeso, e. c.), ni povas e devas substantivigar la reflektiva verbi, kun la reflektiva pronomo. Do on darfas uzar vorti quale su-levo, su-kusho, por l'ago levar, kushar su (komparez su-ocido a hom-ocido). Remarko : Esperanto uzis kushi en ne transitiva senco (la senco di jacar), tale ke ol povis expresar kushar nur per kushigi, e kushar su per kushighi! Ed on ne havis la necesa analogeso inter levar e kushar (la du transitiva). Progreso, V, 284.
(2) Plu precize : la teknikala subkomitato.
(3) N. B. : Kom generala prefixi aplikebla ad irga radiko, nam lore on devus selektar e hezitar en singla kazo inter du prefixi. Ma on ne exkluzas la posibleso adoptar, kom integra radiki, vorti kompozita per ta greka prefixi.
 
Kontenajo Antea Sequanta Indexo
Ica pagino modifikesis laste ye 9-ma februaro 1999.